Układ klawiatury QWERTY - jak zbudowana jest klawiatura
Każdy, kto zaczyna uczyć się pisania bezwzrokowego, zadaje sobie najpierw to samo pytanie: gdzie mają leżeć palce? Odpowiedź jest prostsza, niż się wydaje, i opiera się na tym, jak zbudowana jest zwykła klawiatura w układzie QWERTY.
Co to jest QWERTY
Nazwa pochodzi od sześciu pierwszych liter górnego rzędu liter: Q, W, E, R, T, Y. To układ, na którym pisze zdecydowana większość ludzi na świecie - na komputerach, laptopach i w telefonach. Skąd się wziął i dlaczego litery nie idą w nim po kolei, opisaliśmy w artykule o historii klawiatury.
Część klawiatury, na której się pisze, ma cztery rzędy:
- rząd cyfr - na samej górze, od 1 do 0, razem ze znakami, które wpisujesz z Shift;
- rząd górny - Q W E R T Y U I O P;
- rząd podstawowy - A S D F G H J K L i średnik; to tu palce odpoczywają i tu wracają po każdym uderzeniu;
- rząd dolny - Z X C V B N M i przecinek, kropka, ukośnik.
Pod nimi leży spacja, a po bokach klawisze specjalne: Tab, Caps Lock, Shift, Enter i Backspace.
Który układ polski wybrać
Na polskich komputerach spotkasz dwa układy. Polski (programisty) to zwykły QWERTY, w którym polskie litery wpisujesz z prawym Alt - na przykład prawy Alt + e daje ę, a prawy Alt + x daje ź. To dziś standard i właśnie na nim warto się uczyć. Na Macu odpowiada mu układ nazwany „Polski - Pro”, a polskie litery wpisuje się tam z klawiszem Option.
Drugi układ, Polski (214), to odmiana QWERTZ z polskimi literami na osobnych klawiszach, przejęta z maszyn do pisania. Jeśli po wciśnięciu Z pojawia Ci się Y, masz włączony właśnie ten układ - zmienisz go w ustawieniach języka i klawiatury w systemie.
Pozycja wyjściowa
Pisanie bezwzrokowe zaczyna się od jednego miejsca, do którego palce zawsze wracają:
- palce lewej ręki leżą na A S D F,
- palce prawej ręki leżą na J K L i średniku,
- kciuki odpoczywają nad spacją.
Na klawiszach F i J wyczujesz pod palcem małe wypukłości - kreski albo kropki. Są po to, żeby palce wskazujące odnalazły pozycję wyjściową bez patrzenia w dół. Jeśli zgubisz się w trakcie pisania, wystarczy wyczuć te dwa klawisze, a reszta palców sama ułoży się obok.
Który palec, który klawisz
Każdy palec obsługuje swoją kolumnę klawiszy, biegnącą ukośnie od rzędu cyfr w dół. Palce wskazujące mają najwięcej pracy, bo każdy z nich obsługuje dwie kolumny.
| Palec | Lewa ręka | Prawa ręka |
|---|---|---|
| Mały | Q A Z oraz Tab, Caps Lock, lewy Shift | P, średnik, ukośnik oraz Enter, prawy Shift, Backspace |
| Serdeczny | W S X | O L i kropka |
| Środkowy | E D C | I K i przecinek |
| Wskazujący | R F V oraz T G B | U J M oraz Y H N |
| Kciuk | spacja | prawy Alt |
Kciuki dzielą się pracą: lewy naciska spację, prawy trzyma prawy Alt, kiedy piszesz polską literę.
Cyfry naciska ten palec, który obsługuje kolumnę pod nimi: 1 mały palec lewej ręki, 2 serdeczny, 3 środkowy, 4 i 5 wskazujący, i tak dalej po prawej stronie. Szczegółowy rysunek z przypisaniem wszystkich klawiszy znajdziesz w lekcji Zasady palcowania.
Dwie zasady, które oszczędzą Ci wielu błędów:
- Wielką literę piszesz z Shift po przeciwnej stronie. Wielkie A: prawy mały palec trzyma Shift, lewy mały naciska A. Wielkie P: odwrotnie.
- Polskie litery z prawym Alt naciska prawy kciuk, a samą literę - ten palec, który zwykle ją obsługuje. Ą to prawy kciuk na Alt i lewy mały palec na A.
Najważniejsze jest jedno: każdy klawisz zawsze tym samym palcem. Jeśli budowa dłoni każe Ci coś zmienić, zmień to raz i trzymaj się tego - palce uczą się ruchu tylko wtedy, gdy ruch się powtarza.
Jak trzymać dłonie
- Palce lekko zaokrąglone, jakbyś trzymał w dłoni małą piłkę.
- Nadgarstki uniesione, nie opieraj ich o blat ani o klawiaturę w trakcie pisania.
- Klawisze uderzaj miękko opuszkami, a po każdym uderzeniu palec wraca na swoje miejsce w rzędzie podstawowym.
- Ruch robią palce i dłonie, łokcie zostają w miejscu.
Więcej o ułożeniu rąk przeczytasz w lekcji Układ rąk i palców, a praktyczne wskazówki do pierwszych ćwiczeń - w części pozycja wyjściowa i praca palców cyklu 25 kroków.
Pierwsze kroki
- Zacznij od rzędu podstawowego. Kilka dni pisania samych liter A S D F J K L to dobry fundament - każdy kolejny klawisz będziesz osiągać ruchem z tej pozycji.
- Nie patrz na klawiaturę, nawet jeśli na początku piszesz wolniej niż dotąd. Zerkanie w dół to nawyk, który najtrudniej potem wykorzenić.
- Najpierw dokładność, potem szybkość. Tempo przychodzi samo, gdy palce przestają się mylić. Błąd wyćwiczony setki razy zostaje na długo.
- Ćwicz krótko, ale codziennie. Regularna krótka sesja daje więcej niż jedna długa raz w tygodniu.
Jeśli chcesz sprawdzić, od czego startujesz, zrób darmowy test szybkości pisania. A kiedy będziesz gotowy na pierwsze ćwiczenia, kurs poprowadzi Cię przez rząd podstawowy i kolejne klawisze krok po kroku.